Η αναγέννησις των γραμμάτων και των επιστημών εν τω Βυζαντίω κατά τους τρεις τελευταίους προ της πτώσεώς του αιώνας, παρουσιάζεται λίαν έντονος και το γεγονός αυτό αναγνωρίζεται υφ όλων των ιστορικών. Άλλως τε η πνευματική αυτή άνθησις μεταλαμπαδεύεται εις την δύσιν εδημιούργησε την Ιταλικήν Αναγέννησιν του 14ου και 15ου αιώνος και εν συνεχεία την όλην επιστημονικήν και πολιτιστικήν κίνησιν των κρατών της κεντρικής και δυτικής Ευρώπης.