Ο αγώνας για την ελευθερία του ελληνικού έθνους στο μεταίχμιο του 18ου προς το 19ο αιώνα, σε μια εποχή δηλαδή εθνικοαπελευθερωτικών και εθνικοενωτικών εξεγέρσεων των ευρωπαϊκών λαών, κάτω από τη θερμουργό πνοή των αρχών της Γαλλικής Επανάστασης, στηρίχτηκε σε δυο σημαντικούς πόλους δράσης: στο ένοπλο κίνημα των αγροτών μέσα στη σκλαβωμένη χώρα, που είχε ήδη μια αρκετά σημαντική ηλικία ύπαρξης από τον καιρό που αναπτύχθηκε στην ελληνική ύπαιθρο το κίνημα της κλεφτουριάς (ταυτόσημο με το ένοπλο βαλκανικό κίνημα των χαϊντούκων και των πανδούρων) και τον εταιρισμό, το μυστικά οργανωμένο πολιτικό κίνημα των υποδούλων, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό, όπου υπήρχαν πολυάνθρωπες ελληνικές εμπορικές παροικίες.
Ο πρώτος πού σκέφτηκε να οργανώσει τους σκλάβους Έλληνες σ’ ένα παράνομο ισχυρό εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα, εμπνευσμένο από τις αρχές της Γαλλικής επανάστασης ήταν ο Ρήγας Βελεστινλής (1758-1798) που η τραγική του σύλληψη από τους Αυστριακούς, η παράδοσή του στους Τούρκους και ο στραγγαλισμός του στο Βελιγράδι, είναι πάρα πολύ γνωστά στη νεώτερη βαλκανική Ιστορία. Ωστόσο και μετά το βίαιο θάνατο του Ρήγα και των συντρόφων του το κίνημα δεν έσβησε.