Η ζωή μπορεί να ξανακερδηθεί όταν η αρετή και η θυσία έχουν πραγματική αξία | Άλκηστη του Ευριπίδη
Σπλαχνίσου με, Άδμητε, που τόση δυστυχία με δέρνει. Άκου τα τελευταία λόγια που θέλω να σου πω πριν με σκεπάσει η μαύρη γη. Για σένα έδωσα και τη ζωή μου στον Άδη, για να χαίρεσαι εσύ ζωντανός το γλυκό φως της μέρας. Θα μπορούσα να ζήσω και να ’παιρνα άντρα μου όποιον κι αν διάλεγα από τους Θεσσαλούς, και μέσα στο καινούριο μου παλάτι να ζούσα βασίλισσα ευτυχισμένη. Δεν θέλησα όμως χωρίς εσέ να ζήσω και τ’ άμοιρα παιδιά μας να βουτηχτούν στην ορφάνια. Ούτε κι οι χαρές, που τα νιάτα μού προσφέρουν, μπόρεσαν την απόφασή μου να εμποδίσουν. [Άλκηστη]
Η Γεωργία Χάρδα διάβασε την Άλκηστη του Ευριπίδη και δημοσίευσε στο ποιείν.gr την κριτική της
Η Άλκηστη του Ευριπίδη είναι ένα έργο που σε αγγίζει στην καρδιά πριν καν τελειώσει η πρώτη σκηνή. Η ηρωίδα, Άλκηστη, δεν είναι απλά μια σύζυγος ή μητέρα· είναι η ενσάρκωση της αφοσίωσης και της ανιδιοτελούς αγάπης, που δε φοβάται να θυσιάσει ακόμη και τη ζωή της για τον άνθρωπο που αγαπά. Η δύναμη αυτού του έργου βρίσκεται στην ανθρώπινη διάσταση της τραγωδίας: η ηρωίδα αντιμετωπίζει την απώλεια των παιδιών της, τη φρίκη του θανάτου, και όμως στέκεται με θάρρος και αξιοπρέπεια, φωτίζοντας την ανωτερότητα της ψυχής της.
Η μετάφραση του Λυκούργου Καλλέργη, που ανέβηκε για πρώτη φορά από τη Λαϊκή Σκηνή στο θέατρο Μουσούρη στις 19 Δεκεμβρίου 1934, έδωσε νέα πνοή στην αρχαία τραγωδία. Ο Κάρολος Κουν, που ανέλαβε τη σκηνοθεσία, έλεγε στις πρόβες ότι «για το αρχαίο θέατρο πολλά ειπώθηκαν. Γινήκανε μελέτες, γραφήκανε βιβλία άπειρα. Εμείς, για να παίξουμε την Άλκηστη, δεν βασιστήκαμε μονάχα σ’ αυτά. Κυρίως νιώσαμε βαθιά το έργο, το μεταφέραμε στη γλώσσα μας και προσπαθήσαμε να το αποδώσουμε με τα μέσα τα δικά μας, που ’ναι ζωντανά στην ψυχή και στο μυαλό μας». Η προσέγγιση αυτή κάνει την ανάγνωση και την παράσταση να μοιάζουν σαν να ζωντανεύει μπροστά σου η ίδια η ψυχή της Άλκηστης, με κάθε της χαρά, κάθε της φόβο και κάθε της θυσία.
Ισορροπώντας την αγωνία της ζωής με το μεγαλείο της αυτοθυσίας, η τραγωδία αφήνει ανεξίτηλο το σημάδι της…. Η Άλκηστη αγαπά με όλη της την καρδιά, αλλά μαζί με την αγάπη της έρχεται και ο πόνος: η συνειδητοποίηση ότι αφήνει τα παιδιά της, την οικογένειά της, και τα ίδια τα νήματα της ζωής πίσω της. Κι όμως, μέσα από αυτόν τον πόνο, η γενναιότητα της ηρωίδας φαίνεται ακόμα πιο λαμπερή. Η επέμβαση του Ηρακλή, η παρουσία του Απόλλωνα, η αναγνώριση από τον χορό, όλα αυτά προσδίδουν στο έργο έναν τόνο που δεν είναι μόνο τραγικός αλλά και μεταφυσικά γλυκός· η ζωή μπορεί να ξανακερδηθεί όταν η αρετή και η θυσία έχουν πραγματική αξία.
Η Άλκηστη ανοίγει έναν χώρο βαθιά ανθρώπινο, όπου ο πόνος και η αγάπη συμφύρονται. Κάθε λέξη, κάθε στίχος, κάθε μοίρα της ηρωίδας μοιάζει να σε αγγίζει βαθιά, σαν να σου μιλάει κατευθείαν η ίδια. Ο Ευριπίδης δεν γράφει μόνο για τη θυσία μιας γυναίκας· γράφει για την αγάπη που δίνει νόημα στη ζωή μας, για την απώλεια που δοκιμάζει την ψυχή μας, και για την ελπίδα που φωτίζει ακόμα και στις πιο σκοτεινές στιγμές.
Είναι και μητέρα και σύζυγος και ηρωίδα. Και είναι αθώο θύμα, όχι γιατί είναι αδύναμη, αλλά γιατί η αγάπη της την βάζει σε μια θέση που ξεπερνά τον ίδιο τον θάνατο. Είναι η ανθρώπινη ψυχή που αποδέχεται τη μοίρα της με αξιοπρέπεια, που θυσιάζεται χωρίς φόβο, που αγαπά χωρίς όρους. Κι αυτό κάνει το έργο τόσο ζωντανό, τόσο αληθινό, τόσο αξεπέραστο.
Η δύναμη της Άλκηστης δεν βρίσκεται μόνο στη θυσία της· βρίσκεται στην ικανότητά της να εμπνέει, να συγκινεί και να υπενθυμίζει ότι η αγάπη και η αρετή μπορούν να αποκτήσουν διάρκεια πέρα από τον χρόνο. Όσοι έχουν διαβάσει το έργο αισθάνονται πως έρχονται αντιμέτωποι με την τραγικότητα και το μεγαλείο της ανθρώπινης ζωής. Η Άλκηστη ξεπερνά τα όρια ενός θεατρικού κειμένου και λειτουργεί ως στοχασμός πάνω στην αγάπη, την απώλεια και την ηθική επιλογή.
