Ο Αντώνιος Ισηγόνης ήταν γιος του Μιχάλη Τζιγώνια, κτηματία από την Πάρο, και της Παράδεισας Καρυστινού. Όταν πήγε στη Σύρο1 για σπουδές, είχε ακόμη το επώνυμο «Τζιγώνιας», γεγονός που επιβεβαιώνεται από το διαβατήριό του, που εκδόθηκε στο Ναύπλιο το Μάιο του 1831, δηλαδή λίγους μήνες πριν εγκατασταθεί στη Σμύρνη.2 Συνεπώς, άλλαξε το επώνυμό του σε Ισηγόνης αφού ήρθε στη Σμύρνη, ενώ η οικογένειά του στη Σύρο συνέχισε να έχει το επώνυμο «Τζιγώνιας».
Ο Αντώνιος Ισηγόνης γεννήθηκε στην Πάρο το 1812. Ήταν το πρώτο μέλος της οικογένειας που εγκαταστάθηκε στη Σμύρνη. Από το 1831 συνεργάστηκε με τον Κωνσταντίνο Ροδέ, ιδρυτή της εφημερίδας Αμάλθεια, καθώς δίδασκαν μαζί σε ιδιωτικά σχολεία της πόλης. Το 1841 με το Ροδέ και δύο άλλους Σμυρναίους ίδρυσε ιδιωτικό σχολείο στην ευρωπαϊκή συνοικία της Σμύρνης (στην οδό των Ρόδων), το οποίο λειτούργησε μόνο λίγα χρόνια.
Το 1851 ο Αντώνιος Ισηγόνης ίδρυσε στη συνοικία της Αγίας Αικατερίνης της Σμύρνης δική του σχολή με την ονομασία Ελληνικό Παιδαγωγείο, την οποία άρχισε να διευθύνει από το 1857. Η σχολή διέθετε και οικοτροφείο και θεωρούνταν ένα από τα καλύτερα λύκεια της Σμύρνης. Με την ίδρυση της σχολής κάλυψε ένα κενό στην ελληνική εκπαίδευση της Σμύρνης, προσφέροντας στα Ελληνόπουλα τη δυνατότητα να έχουν δικό τους οικοτροφείο και παρέχοντάς τους μεγάλο αριθμό γνωστικών αντικειμένων (ξένες γλώσσες, καλλιγραφία, αριθμητική, ιστορία, γεωγραφία κ.ά.). Έτσι, δεν ήταν αναγκασμένα πια να φοιτούν στα ευρωπαϊκά σχολεία της Σμύρνης, που μέχρι τότε ήταν τα μόνα που διέθεταν οικοτροφείο.
Από το 1887 ο Ισηγόνης δίδαξε ως καθηγητής στο Ομήρειο Παρθεναγωγείο. Συνέγραψε σε συνεργασία με άλλους παιδαγωγικές μελέτες και μία ελληνική γραμματική. Στα έργα του εξέταζε ζητήματα όπως η διδασκαλία των αρχαίων συγγραφέων, η χρήση της καθαρεύουσας στη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας και η εκπαίδευση των κοριτσιών. Ήταν υπέρμαχος της διαφορετικής εκπαίδευσης για τα αγόρια και τα κορίτσια και πρότεινε τη χρήση της δημοτικής ως γλώσσας διδασκαλίας. Οι μελέτες του έκαναν μεγάλη εντύπωση την εποχή του.
Ο Ισηγόνης έγινε έφορος του Παρθεναγωγείου του Αγίου Ιωάννου και του αναγνωστηρίου «Η Σμύρνη». Ήταν επίσης σύμβουλος του διδασκαλικού συλλόγου Σμύρνης. Συνέστησε, τέλος, την αδελφότητα «Ο Κάδμος» με σκοπό την ίδρυση βιβλιοθήκης. Ο Ισηγόνης υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα μέλη της ελληνορθόδοξης κοινότητας της Σμύρνης κατά το 19ο αιώνα. Για τη συνολική δράση του το ελληνικό κράτος τού απένειμε το 1880 τον αργυρό σταυρό του Βασιλικού Τάγματος του Σωτήρος.4
[τα βιογραφικά στοιχεία είναι από την Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού]
1. Η Σύρος κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα ήταν ένα σημαντικό εκπαιδευτικό κέντρο στο οποίο βρίσκονταν ακμάζοντα εκπαιδευτήρια της ανατολικής Μεσογείου.
2. Ισηγόνης, Α., «Το Ελληνικόν Παιδαγωγείον Σμύρνης», Μικρασιατικά Χρονικά ΙΒ’ (1965), σελ. 80.
3. Ισηγόνη, Ε. – Ισηγόνη, Μ., Η οικογένεια Μιχαλάκη Ισηγόνη της Σμύρνης, Σμύρνη, Αθήνα, Αίγυπτος, Ινδίες, Λονδίνο, Αθήνα, 1831-1995 (Αθήνα 1995), σελ. 16.
4. Σολομωνίδης, Χ., Η παιδεία στη Σμύρνη (Αθήνα 1955), σελ. 296.
